Балык Бистәсе муниципаль районы

2010 елның 11 апреле, якшәмбе

Җиңнәр сызганулы

Яз кояшы игенче күңелен җилкендереп җиргәүзенең алсу нурларын көннән-көн күбрәк сибә. Әнә, авыл кешесенә кыр эшләре якынлашуын искәрткәндәй, каралып калган җир өстеннән сыек томан күтәрелә.

Һәр тарафта авыл игенчеләре зур оешканлык белән кыр эшләренә хәзерләнә. Машина-трактор паркы тирәсендә ыгы-зыгы көннән-көн арта. Берәүләр тракторларын көйли, икенчеләр агрегатларны күздән кичерә. Бу яз безнеңөчен аеруча киеренке булачак. Аннары кайтарылган агрегат, җайланмалар да элеккегеләренә караганда катлаулырак. Шуңа алар белән эш итүөчен махсус әзерлек таләп ителә. Быел без заманча яңа техникаларда эшләүөчен 5 егетне кыска вакытлы әзерлек үтәргә район үзәгендәге агротехник көллиятенә укырга җибәрдек. Хуҗалыгыбызда булган 18 тракторның 3 се чит илнекеләр. Алар быел махсус яңа төр туфрак эшкәртү, чәчү агрегатлары белән җиһазландырылачак. Хуҗалыкта яз көннәрендә чәчүлек өчен туфрак әзерләгәннән соң ике төрле яңа чәчү агрегатларын кулланырга исәп итәбез. Шунысы куанычлы, кул астында булган барлык җайланмаларны да яхшы сыйфатлы итеп көйләп сафка бастырдык. Шушы көннәрдә генә баш белгечләр катнашындагы комиссия аларныңһәркайсына югары бәя бирде.

Узган елның көзендә нигез салынган 3140 гектардагы көзге чәчүлекләрнең сакланышы да яхшы. Яңадан чәчеләчәк участоклар әлегә күзәтелми. Ә язын без бөртеклеләрне 3000 гектарга якын мәйданда чәчәргә планлаштырабыз. Моннан тыш әле байтак кына участокны күпьеллык, берьеллык үлән һәм кукуруз билиячәк. Узган елда кукуруздан мул уңыш алынды. Аның бер өлешен силоска салдык, яртысыннан артыгын орлыкка суктырдык. Хуҗалыкта азык культуралары мәйданын арттыруның да үз сере бар. Чөнки ел ахырына кадәр мөгезле эре терлекләрнең баш санын 2,5 меңгә җиткерү күздә тотыла. Шуңа бу җәйдә генә дә бездә 5 көтү оештырылачак. Болар бар да бөртекле һәм азык культуралары уңышын күтәрүне алга бурыч итеп куя. Бүген шул уңайдан җитәрлек күләмдә ашлама кайтару мәшәкатьләре белән йөрибез. Аннан башка тотрыклы зур уңышка өмет итеп булмаячагын бүген һәркем яхшы белә.

Аннары язгы кыр эшләре вакытында агротехник чараларны төгәл үтәп, җир эшкәртүһәм чәчүөчен уңай моментны кулдан ычкындырмауның да әһәмияте зур. Күпне күргән авыл агайлары да бит язның бер көне ел туйдыра дип, тикмәгә генәәйтмиләр. Кыр эшләренәәзерлек бездә яхшы дип әйтергә тулы нигез бар. Игенчеләрнеңҗиңнәре сызганулы, старт көтәләр. Кызу кыр эшләре вакытында көтелмәгән уңайсыз хәлдә калмаслар дип әйтә алабыз. Механизаторларның күңелләре күтәренке. Кыр эшләре чорында түләү, кызыксындыру чаралары белән дә таныштырдылар. Әлбәттә, ул башка еллардагыдан югарырак. Барысы да техник агрегатлардан эффектлы файдалануга юнәлдерелгән. Билгеле инде игенчеләр алдына һәр операцияне югары сыйфатлы итеп башкару бурычы куела. Безнекеләр быел сер бирмәсләр дип ышанабыз.

Р.Сафин “ВЗП” «Р.Слобода».

Алтын телле гармун сөйли...

Гармунчы егетләр авылның йөзек кашы. Аулак өйләрдә, бәйрәм кичәләрендә аларның урыны түрдә булган. Язмам әнә шул егетләрнең берсе хакында.

Ф.Каюмова

...Гармун күрегеннән үзәкләрне өзәрдәй моң агылды. Көйне алдан ук тоемлаган бармаклар үзеннән-үзе гармун телләрендә биеште. “Урманнарга керсәң адашмассың, менгән атың акбүз ат булса”.Җанга үтеп кергән “Янбикә” моңы бөтен барлыгымны биләп алды. Күңеле белән генә түгел, җаны, йөрәге белән уйный иде гармунчы.

Күгәрчен егете Васил Мөбәрәкшин белән очрашуыбыз әнә шул “Янбикә” моңыннан башланып китте. Сәнгать кешеләре белән аралашканда сүз сөреше, гадәттә, мәдәниятыбызга, халкыбыз җырларына килеп тоташа. Безнең дә шулай булды. Әмма минем бүгенге көннәрдән азрак чигенеш ясыйсым, аның сәнгатькә килгән юлына күз саласым килә.

Мөбәрәкшиннар гаиләсен районыбызда күпләр белә. Музыкага тартылган гаилә буларак та, бер-берсен хөрмәт итеп яшәгән матур, парлы гаилә буларак та яхшы таныш алар. 1982 елдан бирле Күгәрчен Мәдәният йортын җитәкләгән Васил Канәф улының район мәдәниятын үстерүгә керткән өлеше шактый күләмле. Алдымдагы бер кочак район, Татарстан мәдәният министрлыгыннан бирелгән Диплом, Мактау грамоталары, Рәхмәт хатлары аның хезмәтенең лаеклы өлеше. Чирек гасыр дәвамында бик күп смотр-конкурсларда катнашып лауреат булган, сәләтле яшьләрне барлап, аларны җыр-моң дөньясына алып кергән ул. Алабуга мәдәният-агарту училищесының режиссер бүлеген тәмамлап туган авылына кайткан егетнең тәүге хезмәт елларында ук оештыра белү сәләте ачык күренә. Авыл халкын үзенә тартып яңадан-яңа спектакльләр куя ул. Үзенчәлекле концерт программалары белән район, җөмһүрият сәхнәләренә күтәрелә. Күгәрченлеләрнеңҗыр-биюгә осталыгы, таланты шул елларда канат яра да инде. Тормыш иптәше Фирдәвес Мөбәрәкшинаныңүзе янәшәсендә сәнгать җитәкчесе булып эшләве дә алга карап эшләргә бер этәргеч бирә.

–Программаларны һәрчак бергәләп хәзерләдек. “Яшьлек” вокаль-инструменталь ансамбле оештырдык. Аның белән телевидениедә дә чыгышларыбыз булды. –Ул елларның ядкарен бүген шулай күзаллый Васил Мөбәрәкшин.

Ышаныч, өметләр исә уңышлар белән аклана. Мәдәният йорты эшчәнлеге үз данын югалтмый.

Күпләр хәтерлидер, моннан берничә ел элек районыбызның 80 еллыгына карата Күгәрчен Мәдәният йортында зур бәйрәм кичәсе үткәрелде. Шаулап, гөрләп узды ул. Читкә сибелгән авылдашларның туган якларына кайтып әлеге кичәдә катнашулары онытылмаслык хатирә булып калды. “Афәрин, булдыра Мөбәрәкшиннар!” дип, ах орды күпләр. Әйе, бәйрәмнәр күңелле уза Күгәрчендә. Җырлы гаиләнең күркәм хезмәтләре бихисап. Уллары Венерның да Алабуга мәдәният-агарту училищесын тәмамлаганнан соң бүгенге көндә район сәнгать мәктәбендә укучыларга баяннан дәрес бирүе, смотр-конкурсларда катнашып Дипломнар белән бүләкләнүе ата-ана өчен зур горурлык. Кызлары Айсылу да сәнгать юлыннан китсә, берәү дә гаҗәпләнмәс иде. Чөнки җыр белән, матурлыкта яши бу гаилә.

...Саубуллашыр алдыннан әтиле-уллы Мөбәрәкшиннар кулларына янә баян алдылар. Татар моңы бүлмә диварларына сыймый, тирә-якка сибелде. Сүрелмәсен, һәрдаим үзенә эндәшсен, кайтавазлар булып яңгырасын иде бу моң!

кагыйдәләрне төгәл үтик

Яз килде. Бу ел

халыкны мул кары белән куандырды. Шул уңайдан язгы көннәрдә газ службасы хезмәткәрләре газ хуҗалыгына аеруча игътибарлы булырга кирәклеген искәртәләр.

Р.Закиров,

райгаз башлыгы урынбасары.

Белгәнебезчә, районыбыз биләмәсендә төрле басымдагы шактый күләмдә газ челтәләре сузылган. Җир астыннан алар юллар аша да, елга-ерганаклар аркылы да үтәләр. Кар бик тиз эреп беткәнлектән, урыны белән су әнә шул ерганакларны юып җимерүгә китерергә мөмкин. Газүткәргеч коеларны су басу куркынычы яный. Җирле үзидарәҗитәкчеләре авыллардагы газ службасы хезмәткәрләре белән ашыгыч чаралар күрергә бурычлылар. Ул үзвакытында участокларны кардан чистарту һәм газүткәргечләр узган яр буйларын ныгытуны күздә тота. Мондый куркынычлы участокларга тап булучылар ашыгыч рәвештә район газ эксплуатацияләү службасына 2-22-57 телефоны аша хәбәр итсеннәр иде. Яисә авылдагы газчыга әйтеп аңлатсыннар. Үзвакытында түбәдән төшкән кар катламы да газ челтәренә зур зыян сала. Шуңа түбәләрдәге карларны озакка сузмыйча чистартырга кирәк. Ә инде газ челтәрендәөзеклек була калса, газ исен тойсагыз, ашыгыч рәвештә газ службасы хезмәткәрләренә хәбәр җиткерегез. Мондый аяныч хәл өйдә, фатирда кабатланса, тәрәзә, форточкаларны ачарга, электр җиһазларыннан файдаланмаска кирәк.

Соңгы вакытларда шәхси хуҗалыкларда янкорма җылытыла. Аңа мунча да өстәлә башлады. Шул уңайдан җылыту мәйданы артуы газ котелларын, исәпләгечләрне урнаштырганда белгечләр чакырсыннар иде. Боларны үз белдекләре белән эшләү газ хуҗалыгы кагыйдәләрен тупас бозу булып исәпләнәһәм административ җәзага тартылырга мөмкиннәр.

Газдан файдалануның иң куркынычлы элементы булып төзек булмаган төтен үткәргечләр исәпләнә. Аларның торышы һәм сакланышы газ котелларының эшләвенә дә тискәре йогынты ясарга мөмкин. Шуңа күрә котельный түбәсендә тупланган кар катламын үзвакытында төшерергә тырышыгыз. Төтен үткәргечләрнең ватылуын эчке якка кирпеч ватыклары төшеп тыгылуыннан сак булыгыз. Көнгә ике мәртәбә төтен үткәргечләрнең төзеклеген кәгазь кисәге куеп яисә шырпы яндырып тикшерергә онытмагыз. Мондый төзексезлек сизсәгез ВДПО вәкилләрен чакырып, 2-32-08 телефонына чылтыратыгыз. Сүземне йомгаклап, барлык абонентларга газ белән сак булуларын, кагыйдәләрне төгәл үтәүләрен, газ хуҗалыгында ут белән эш иткәндә аеруча игътибарлы булуларын теләр идем.

Аксакал укытучы

Хезмәтләре, яшәү принциплары белән күпләргәүрнәк булган шәхесләрне халкыбыз онытмый, хөрмәт итә. Авылда гына түгел, бөтен район кешеләренә билгеле булган, инде 80 яшен тутырса да әле укытучы хезмәтен дәвам иттергән Александр Мамаков 60 ел гомерен балаларга белем бирүгә багышлаган.

Ул гаиләдә бишенче бала булып дөньяга килгән. Ә алар 8 бала үсәләр. Александр 1936 елда туган авылы Керәшен Казысында беренче сыйныфка укырга керә. Җидееллыкны тәмамлагач колхозда ат, үгез җигеп эшли. Аннары Казан шәһәрендәһөнәр мәктәбендә укып итекче хезмәте серләрен үзләштерә. Биш елга сузылган тәнәфестән соң, 1949 елда гына ул Олы Солтан мәктәбендә 8 нче сыйныфта укый башлый. Ул чорларда 8, 9, 10 нчы сыйныфларда укыган өчен 150 сум түләү таләп ителә. Ул аны итек тегеп, үзе эшләп түли. Урта белем алгач, егетне Корноухово районы биләмәсенә кергән Татар Янтыгы авылы мәктәбенә эшкә билгелиләр. Бер ел эшләгәннән соң Олы Солтанга күчерәләр. Менә шул чордан бирле ул биредә балаларга татар теле һәм әдәбияты фәнен укыта. 1953 елда Казан дәүләт университетында читтән торып белем ала. Аны тәмамлагач биредә укыту-тәрбия эшләре буенча директор урынбасары хезмәтен башкара. Берүк вакытта югары сыйныфларда татар теле һәм әдәбияты фәнен укыта. Коллективта хөрмәт казанган, әти-әниләрнең, укучыларының ышанычын аклаган мөгаллим бар белемен балалар тәрбияләүгә бирә. Ул укыткан укучыларның күбесе бүген республикакүләм абруйлы шәхесләр булып җитештеләр. Араларында дистәгә якын әдәбият, сәнгать кешеләре чыгуы үзе генә дә ни тора. Аларның барысы да остаз укытучыларына рәхмәтле.

Александр Яковлевич озак еллар дәвамында мәктәптә профсоюз комитетын җитәкләде. Хезмәттәшләренә социаль мәсьәләләрне хәл итүдә төпле киңәшләре белән дә ярдәм итте. Мәктәпкә куйган хезмәтләре дә күп аның. Хуҗалык эшләрендәһәрвакыт башлап йөрде ул. Пенсия яшенәҗиткәч тә яраткан эшен ташламады. Иң элек Чирмешән авылында, аннары Гобәйдә башлангыч мәктәбе укучыларына белем бирде. Хезмәт ветераны бүген дәәле Солтан мәктәбендә татар телен укыта.

Шәхси тормышта да күпләргәүрнәк өлге булды ул. Тормыш иптәше Мария Мироновна белән 50 ел гомер кичереп 3 бала тәрбияләп үстерделәр. Кызганыч, уллары Юрий белән Мария Мироновна гына арада юк. Тормыш иптәше ике ел элек вафат булды. Хезмәт ветераны бүген дәәле тулы канлы тормыш белән яши. Хуҗалыгында ат, мөгезле эре терлекләр асрый. Хәрәкәттә–бәрәкәт, дияргә ярата ул.

Б.Вәлиев

Фәкыйрьлекне җиңдек без

Соңгы елларда еш кына балачагыбызны дәһшәтле сугыш еллары урлады дип, зарлану, офтану сүзләрен еш ишетергә туры килә. Әмма ул чорлар үзенә күрә күңелле, матур һәм ямьле иде.

С.Хәсәнова,

хезмәт ветераны

1941 елныңҗәе. Күгәрчен авылында язгы кыр эшләре тәмамлангач, укучы балалар өчен җәйге лагерь оештырдылар. Колхозның кыр станнарыннан кайткан 4 вагоннан тора иде ул. Аның икесендә кыз балалар, берсенә малайлар урнашты. Ә дүртенчесендә пешекчеләр белән тәрбиячеләр яши иде. 5 нче сыйныфны тәмамлаган күңелле җәй иртәсен мәңге онытасым юк. Һәркөнне диярлек Кече Көл авылы янәшәсендәге түгәрәк күлгә су коенырга йөрибез. Көннәрнең берендә лагерьда пешекче булып эшләүче әнием чакырып алды да: “Сугыш башланган балам, берәүгә дәәйтә күрмә, бар авылга кайт”,–дип безне кайтарып җибәрде. Иптәш кызым Зәйнәп белән юл буе елый-елый кайтып җиттек. Авыл уртасында инде шактый халык җыелган. Багана башындагы радио тәлинкәсеннән Левитан тавышы яңгырый. Барлык ир-егетләрне ул Ватанны сакларга күтәрелергә чакыра. Менә шул көннән без балалык шаяруы уеннарын калдырып, өлкәннәр янәшәсендә колхоз эшенә йөри башладык. 6 нчы сыйныфта укыганда фермада булышуым, ә 7 нчедә кырда эшләүләребезне тасвирлап язып тормыйм, җиңел булмады. Бар халык бер дәрәҗәдә авыр тормышта яшәде. Шуны яхшы аңлап без яшүсмерләр дә кая кушсалар, шунда йөрдек.

Икенче елны бугай мине колхоз идарәсе хат ташучы эшенә беркетте. Йорттан-йортка йөреп хат тарату авыр түгел инде ул, димәгез. Еш кына карт-карчыкларга ул хатларны укырга һәм җавап язарга да туры килгәләде. Алар белән бергәләшеп елап утыра идем. Чөнки кайгылы хәбәрләр авылга бик күп килде. Бигрәк тә Зөһрәбикә абыстайны яхшы хәтерлим. Ул улларыннан килгән хатларны гел миннән укыта иде. Әүзе шул арада чәй әзерли. Тәмле ипи белән сыйлый. Халыкның авыр кичерешләрен беркадәр җиңеләйтү уе белән без авыл яшьләре спектакль әзерләдек. Аны Күгәрчендә генә түгел, күрше Юлсубино, Зәңгәр Күл авыллары халкына да күрсәттек. Бик яратып каршы алалар иде. Юлсубино авыл Советы рәисе, олы яшьтәге Сабира апа хәтта без “яшь артистларны” өенә алып кайтып бәрәңге белән дә сыйлады. Аның тәмен һич онытырлык түгел.

Сугыш бетү хәбәрен Юлсубинога хат алырга барган җиремнән беренче булып авылга мин алып кайттым. Элемтә бүлегенә райкомнан шалтыраттылар. Күгәрченгә чыга алмыйбыз, берүк авыл Советына җиткер, сеңлем, халыкны митингка җыйсын, берәүгә дәәйтә күрмә дип, кисәтеп тә куйдылар. Сөенечемнән елый-елый кайтып җиткәнемне сизми дә калдым. Күгәрчен халкы көтү куа иде. Авыл Советы рәисе Яковлев дигән абыйга кайтып әйттем. Әй, сөенде. Мин дәөйгә йөгереп кайтып, бәйрәмчә яңа чабаталарымны киеп авыл үзәгенә йөгердем.

Яшьлек елларыбыз менә шулай киеренке хезмәттәүтте дә китте. Әмма ул авыр, дәһшәтле, фәкыйрь елларны җиңдек без. Аңа тырыш, намуслы хезмәтебез белән каршы тора алдык. Сынатмадык, сер дә бирмәдек. Аннан соң инде авылга фронттан ир-егетләр кайта башлады. Яшәве, көн итүләре җиңелләшеп киткәндәй булды. Һәр чорныңүз матурлыгы, сөенечле минутлары була шул. Бүгенге яшьләребезгә генә берүк ул авыр сугышларны, ачлык-ялангачлыкны Ходай күрсәтмәсен иде.

көн сулышында

Башлык вәгъдәсен үтәде

Муниципаль район башлыгы Илһам Вәлиев бер очрашу вакытында Югары Тегермәнлек “Акчарлак” приютына автобус бирергә вәгъдә иткән иде. Шушы көннәрдә коллективка яңа “Фиат” автобусы кайтарылды. Мондый яңа автомашина шулай ук агротехник көллияте һәм “Дельфин” спорт комплексына да тапшырылды.

Хыялы чынга ашты

Олы Елга гомумбелем бирү мәктәбе директоры Нурислам Мингалиев инде күптәннән балаларны юнәлешле укытуга рөхсәт (лицензия) алу өчен тырышып йөрде. Ниһаять, җитәкченең бу хыялы тормышка ашты. Шушы көннәрдә генә алар авыл балалары өчен аеруча кирәкле булган автомобиль йөртүче, умартачы, тегүче һәм информатика операторы һөнәрләренә укытуга рөхсәт алдылар. Мисал өчен биредә бүген 25 бала автомобиль йөртү серләренәөйрәнә. Алар бу фәнне ике ел укыячаклар.

Кием һәркөнне кирәк

Районыбыз халкына көнкүреш хезмәте күрсәтүче “Брайн” җәмгыяте хуҗалыклар өчен киемнәр һәм эш бияләйләре тегүне нык активлаштырды. Бу көннәрдә “Солтан”агрофирмасы һәм тагын берничә хуҗалык үз эшче хезмәткәрләре өчен махсус киемнәр тегүгә заказлар бирү мәшәкатьләре белән йөри.

Актуаль мәсьәләүзәктә

Халыкара хезмәтне саклау оешмасы карары белән 28 нче апрель Бөтендөнья хезмәтне саклау көне итеп игълан ителде. Район авыл хуҗалыгы идарәсенең хезмәтне саклау бүлеге шул уңайдан авыл хуҗалыгы предприятиеләре һәм фермерлык хуҗалыкларында бу актуаль мәсьәлә буенча конкрет эшләрне киңҗәелдерүне тәкъдим итә. Һәр коллективта хезмәт шартларын яхшырту максатында чаралар үткәрү күздә тотыла.

Көллияттә акция

Район агротехник көллиятендә “Мин татарча сөйләшәм” исемле акция үткәреп, күп милләт вәкилләре арасында татар теленә булган уңай мөнәсәбәтләрен күрсәттеләр. Һәр укучы саф татар телендә аңлашырга тырышты. Иртәнге линейканы да милли телебездәүткәрделәр. Ә инде “пешекче-кондитер” һөнәрен үзләштерүчеләр ашханәдә милли ризыкларыбыздан күргәзмә оештырдылар. Бу акция әдәби-музыкаль композиция белән тәмамланды.

Ветераннар игътибарына

Бөек Җиңүнең 65 еллыгы уңаеннан бу елның икенче яртыеллыгы өчен газета-журналларга ташламалы язылу башлана. Бөек Ватан сугышы ветераннары барлык матбугат чараларына һәм шул исәптән “Авыл офыклары”на язылу бәясенең 20 проценты күләмендә ташламадан файдалана алалар. Арзан бәядән язылырга ашыгыгыз!

БАРЛЫК ЯҢАЛЫКЛАРНЫ УКУ

ҖИҢНӘР СЫЗГАНУЛЫ