Балык Бистәсе муниципаль районы

2010 елның 26 марты, җомга

Акча кемнәргә тиеш?

Редакциягә халыкны эш белән тәэмин итүүзәгеннән бирелә торган 58800 мең сум акчалата ярдәм алу тәртибе хакында аңлатуыбызны сорап хатлар күп килә.

Түбәндә без халыкны эш белән тәэмин итүүзәге директоры Рәсимә Гарифуллинаныңҗавабын урнаштырабыз.

–Без халыкка үз эшен ачу буенча хезмәт күрсәтү административ регламенты нигезендә эшлибез. Эшсез калган гражданнарга 58800 сум күләмендәге кире кайтарылмый торган акча һәркемгә яшәгән урынында үз эшен (бизнесын) башлап җибәрүдә ярдәм итү максатында бирелә. Ул ни өчен 58800 сум соң? Белгәнебезчә, эшсез калган гражданнар эшкә урнаштыру үзәге тарафыннан һәр айда 850 сумнан алып 4900 сумга кадәр күләмдә эшсезлек пособиесе алырга хокуклылар. Пособие күләме эшсез калган гражданнарның элек нинди хезмәт хакы алып эшләвенә бәйле. 58800 сум ул максималь иң югары суммадагы пособиенең бер еллык күләмен тәшкил итә. Ә бүгенгесе көнне аңа ия булу өчен түбәндәге категория гражданнар өстенлектән файдаланалар:

–2009 ел икътисадый кризис нәтиҗәсендә эшсез калучылар, кыскартуга эләгүчеләр;

–хәрби хезмәттән кайткан яшьләр (хәрби комиссариаттан белешмә кирәк);

–гаиләгә ятим, чит кеше баласын тәрбиягә алучылар (бала хатыны исемендә булса, үз эшен гаиләдәәти кеше ача ала);

–әлбәттә инде, эшсезлек буенча бездә теркәлеп исәптә торучы гражданнар;

–эшкә яраклы инвалидлар (тернәкләндерү программасы нигезендә).

Үз хезмәтен ачып җибәрергә теләге зур булган гражданнарны без чикләүсез кабул итәбез. Үзләре белән түбәндәге документ күчермәләре һәм төп нөсхәләрен алып килергә кирәк. Паспорт, хезмәт кенәгәсе, ИНН, иминият таныклыгы, диплом (белем турында таныклык), саклык кенәгәсе, авыл җирлеге Советыннан гаилә хәле турында белешмәһәм авыл җирлеге җитәкчесенең рекомендация хаты. Шулай ук пенсия фонды, салым органнарыннан, соңгы эш урыныннан хезмәт хакы турында белешмәләр. Пособие алырга теләгән кешенең нинди эш белән шөгыльләнергә уйлавы хакында ныклы фикерле булуы кирәк. Чөнки һәрбер эшсез калган граждан үзенең бизнес планын төзеп тапшырырга тиеш. Ә соңгы елларда районыбызда терлекчелектән тыш яшелчә, гөмбәүстерү, тавык, үрдәк, каз, сарыклар, умарта үрчетергә теләүчеләр байтак. Кыскасы, юллар күп. Алга куелган максатка омтылыш, тырышлык кына кирәк. Кирәкле документларны безнең хезмәткәрләр тикшереп кабул итеп ала, төгәлсезлекләр булса аңлаталар. Быел 104 кешегәүз эшен ачуга юллама бирелде. Ә бу хезмәткәр үз эшчәнлеген ачып шәхси эшмәкәр буларак, килешү нигезендә 18 ай эшли. Әлбәттә инде салым органнарында теркәлү уза. Бер ел эшләгәч 30 апрельгә кадәр салым органнарында хисап тотып декларация тапшырырга тиеш була. Бер үк вакытта пенсия фондына, “Ростехнадзор”га квартал саен билгеле күләмдә акча түләнергә тиеш. Ә инде шәхси эшмәкәр буларак, теркәлгәндә мөһер, штамп ясатырга, журнал алганда тотылган чыгымнарны 2 мең сумга кадәр без кире кайтарачакбыз.

Хезмәткә күңел бирсәң

Сәләтсез балалар булмый, диләр белгечләр. Тик менә аны ача белергә, үстерергәһәм тиешле юнәлештә тәрбия сорала. Шуңа эш урынында олы уңышларга ирешүөчен шактый тир түгәргә кирәк.

Г. Гайсина

И.Аметов

Хезмәт юлымда күп кенә талантлы шәхесләр белән аралашырга туры килде. Ә менә бер карашка гади генә тоелган Котлы Бөкәш мәктәбе физкультура укытучысы Миннемулла Нәбиуллинның башкалардан аермалы яклары күп. Һәр очрашуыбызда бер ягы белән күңелдә кала иде ул. Әнә, дистә еллар элек кайсыдыр бер авыл мәктәбенә районкүләм ярышка үз хисабыннан автомашина табып, яшь спортчыларны алып килүе истә калган. Икенче бер ярыш вакытында үз хезмәтенә нык бирелгәнлеге, аны җаны-тәне белән яратуын күреп сокландым. Әле менә күптән түгел генә, соңгы районкүләм бәйгедә аның бөтенләй чит мәктәп командасына күрсәтелгән гаделсезлеккә каршы чыгып, спортта төгәлсезлек булмаска тиеш дип хөкемдарларны тәртипкә чакыруы хәтердә калды.

42 ел хезмәт стажы булган бу укытучының эш дәверендә борчылу, җан атуларын исәпләсәң, мөгаен очына чыга алмассың. Үзенә дә еш кына көннәр буе балалар белән эшләү ялыктырмыймы, диючеләр күп икән. Ни хәл итәсең, үзе сайлаган һөнәр шул. Аннары язмышына бер дәүкенми ул. Кайберәүләр кебек зур акча артыннан да кумый. Күңеле кушканга буйсынып, көнозын балаларны чыныктыра. Югыйсә, нинди генә эшкә алынмасын, булдыра торган егет. Кулыннан килмәгәне юк. Кайберәүләр әле дә аңа әтиең кебек төзүче булсаң, районда бәя, республикада тиңнәр булмас иде, дип әйтә икән. Чыннан да булдыклы егет. Котлы Бөкәштә укыганда укытучылары Роза Нәгъмәтҗанованыңүзе кебек математик булуын теләсә, икенче бер укытучысы Ильяс абыйсы Насыйров аны тарихчы һөнәренә кыстаган. Әмма балалык елларыннан ук мавыккан спортчы бар гомерен шуңа багышларга булган. Бу уйлары аны мөгаен Мамадыштагы физкультура укытучылары әзерли торган махсус курсларга алып килгәндер дә. Шуннан соң мәктәптә 15 ел дәвамында балаларга физкультура фәнен укыткач, аны колхозга прораб итеп эшкә барырга күндерәләр. Шул чорларда ул белемен күтәрү максатында Казан төзүчеләр техникумында укый. Әмма күңеле ятмаган эштә озак тоткарланмый егет. 5 ел эшләгәч, яңадан мәктәбенә кайта. Менә шуннан ныклап торып җиң сызганып эшкә керешә дә инде ул. Чоры да шундый була. Укучылар белән рәхәтләнеп шөгыльләнергә тиешле шартлар, мөмкинлекләр чикле булса да, бирешми Миннемулла. Беренче чиратта үзе башлап йөри. Күпләргәүрнәк булырлык гамәлләр кыла. Әлбәттә инде ишле гаиләдәүсеп, кече яшьтән хезмәт чыныгуы алуы, үҗәтлелеге аның алдагы тормышында да бик ярап куя. Яшьтәшләре кебек авыл Сабантуйларында бил алышып үсә ул. Хәтта берничә мәртәбә абсолют батыр булып та кала. Мәктәптә эшләгәндә шул мавыгуларын дәвам иттереп район күләмендә көч сынаша алырлык сәләтле спортчы егетләр тәрбияләргә керешә. Әмма ул читтән караганда гына гади, җиңел хезмәт төсле тоела шул. Кирәкле спорт инвентарьлары булмавы да туктатмый аны. Җәен яшел чирәм өстендә, ә дәрестән соң мәктәп коридорында күнекмәләр үтәләр. Чын көрәшче булу өчен һәркөнне бил алышырга да кирәкми,–ди ул. Әнә шулай итеп, егет укучы балалар белән гимнастика, волейбол, футбол, гер күтәрү, кул көрәштерү кебек җитезлек, күп көч таләп итә торган спорт төрләре белән мавыга башлый. Ә кыш көннәрендә билгеле инде чаңгыда йөгерәләр. Бүгенге кебек элек ботинкалы чаңгылар да сирәк иде. Шуңа карамастан, алар сынатмыйлар. Хәтта районкүләм ярышларның берсендә ул вакытларда Күки, Олы Солтан кебек районда иң көчле чаңгычылар командаларын җиңүгә ирешәләр. Куйган тырышлыгы, үҗәтлеге, күңелен биреп эшләве ниһаять уңай нәтиҗәләрен дә бирә. Соңрак аның укучысы Нияз Шәйхиев 1992 елда көрәшеп республика чемпионы исемен яулый. Ә аннан соң бүген районыбыз спортчыларына яхшы ук таныш булган Фәнил Нурмөхәммәтов, Илшат Гайфуллин, Айрат Ягъфәров, Илгиз Акъмалетдинов, Айрат Ибәтуллин исемнәре республика бәйгеләрендә яңгырый, призлы урыннар яулыйлар. Әйе, олы уңышлар берәүгә дәҗиңел бирелми шул. Әнә чаңгы, гер күтәрү, җиңел атлетика, хоккей төрләре буенча гына да аның бүген 30 дан артык укучысы республика һәм зона ярышларында катнашып мәктәпкәһәм районга дан китерделәр. Мәктәп укучыларын хоккейга тартуы үзе бер тарих. 20 еллар элек бер төркем укучы балалар белән ян-якка биек итеп кар өеп, чиләк белән су ташып менә дигән хоккей мәйданчыгы ясыйлар алар. Теләк булганда барысына да ирешергә була диюләре хак шул.

Аннары берничә ел элек ил күләмендә игътибар үзәгендә булган сәламәт яшәү рәвешен пропагандалауга ул инде 30 ел элек үк керешкән. Теге яки бу спорт төре белән шөгыльләнергә теләгән балалар алдына да катгый таләпләр куя. Спортны башка укучылар өстеннән хакимлек итү, бер-берсенә көч куллану максатында файдаланмаска кирәклеген искәртә. Әнә шуңа да Котлы Бөкәш мәктәбе укучылары өчен гомер-гомергә диярлек хулиганлык, хәмер куллану, тәмәке тарту чит-ят нәрсә булып исәпләнде, тәртипләре дә яхшы.

Үзенең киеренке хезмәтенә дә карамастан ул 20 елдан артык вакыт мәктәп профсоюз комитетын җитәкләде. Хезмәттәшләре мәнфәгатен яклый алуы өчен хөрмәте дә зур аның. 2003 елда Россия Федерациясенең мактаулы мәгариф хезмәткәре дигән исемгә ия булды.

–Узган гомерем бушка үтмәде, үкенечле дә булмады,–ди Миннемулла Гайнулла улы. –Туган җирдә балаларны чыныктыру, алар күңелендә сәламәт яшәүне тәрбияләүөчен тырышлык уята алуыма элек шикләнебрәк караган идем.

Һәр кылган гамәле изгелектә аның. Бу хакта кем белән генә фикерләшсәң дә, нәтиҗә берүк. Кемнең кем булуын беләсең килсә, күршесеннән сора, дип хак әйтә бит халык.

–Мәктәптә күпләргәүрнәк укытучы, җәмәгать активисты гына түгел, аларны Котлы Бөкәштә иң яхшы гаилә дип атарга мөмкин. Бернидән шикләнмичә разведкага барырга мөмкин,–ди авылдашы, сыйныфташы һәм элеккеге хезмәттәше Хатыйп Газизов аның турында.

Шуныңөстенә дуслыкның кадерен дә белә ул. Беренче сыйныфтан ук Тәб.Чаллы мәктәбендә бергә укып, уйнап үскән Роза Нигъмәтулла кызы белән 37 ел инде матур гомер кичерәләр. Ике кызы бүген үз гаиләләре белән яши. Алар әтиләре хезмәтен сайлап, балаларга белем бирүдә тырышып эшлиләр.

Бу гаиләгә сокланмый карау мөмкин түгел. Йорт-җирләре төзек, матур. Барысын да үз кулы белән җиткергән. Әнә шулай алар авылда күпләрне сокландырып гомер кичерәләр. Укучылары, балалары, оныклары да бик яраталар үзен. Хезмәтеннән тәм табып, тормыштан ямь алып яшиләр алар. Хезмәттәшләре дә энергиясе ташып торган бу укытучыны үз араларыннан ялга җибәрәселәре килми. Аннары аныңәле тәмамланмаган эшләре күп икән. Ә кем белә, бәлки ул тәрбияләгән укучылар мәрәкәзебез башкаласында Универсиада да катнашырлар әле...

Осталыкларын күрсәттеләр

Ниһаять озакка сузылган кышны яз алыштырды. Кышкы спорт ярышларының вакыты үткән дә кебек. Әмма Балык бистәсе хоккейчылары тимераякларын салырга ашыкмыйлар. Узган якшәмбе көнне район үзәгендә 1994 елгы һәм яшьрәк үсмерләр арасында “Яз-2010” кубогына районның ачык чемпионаты булып узды.

В.Родионов

Бу турнирга Аксубай, Биләр, Алексеевск районнарының яшь хоккейчылары да чакырылган иде. Алардан тыш ярышта “Дельфин” спорт комплексы, Күгәрчен, Котлы Бөкәш, Тегермәнлек, Олы Елга командалары да катнашты. Олыелгалылар мондый турнирда беренче мәртәбә уйныйлар. Беренче коймак төерле була, диләр. Аларга да спорт осталары җитенкерәми. Ә менә районның иң яхшы хоккейчылары белән көч сынашырга теләүләре мактауга лаек. Ә осталык уйный-уйный килә инде.

Әле күптән түгел генә безнең хоккейчылар Аксубайда узган шушындый ук турнирда катнашып кайтканнар иде. Анда шулай ук Яңа Чишмә, Алексеевск районы командалары көч сынашты. Якташларыбыз Аксубай турнирында җиңү яулап кайттылар.

Яшь хоккейчыларның быелгы рәсми ярышларда соңгы мәртәбә бозга чыгуы булгандыр инде бу. Шуңа да алар барлык осталыкларын күрсәтергә, кызыклы уен белән тамашачыларны шатландырырга тырыштылар. Беркемнең дә биреләсе килмәде. Барысы да җиңүгә омтылдылар, хоккей мәйданчыгыныңһәр метрында кызу көрәш барды. Малайлар чын ир-егетләрчә үз капкаларын сакладылар, ярсып һөҗүмгә бардылар. Кыскасы, тамашачыларга киеренке уен бүләк иттеләр. Хоккей ярышы көне буе диярлек барды. Җиңүче кичкә таба гына ачыкланды. “Дельфин” командасы алды беренчелекне. Аларга “Яз-2010” кубогы бирелде. Көмеш медальгә Аксубай кунаклары, бронзага күгәрченлеләр лаек булды. Медальләрдән тыш призерларга Почет грамоталары, акчалата бүләкләр дә тапшырылды. Турнирның иң яхшы капкачысы булып А.Баһавиев, иң яхшы сакчы–И.Котдусов, һөҗүмче А.Костаков (барысы да “Дельфин” спорт комплексы командасыннан) танылдылар. Ә иң яхшы уенчы исеме Аксубайдан Н.Степановка бирелде.

Призерларга бүләкләрне турнирның спонсоры, ООО “Круг” (җитәкчесе Ю.Караганов) тапшырды. Аннан тыш “Яз-2010” турнирын үткәрүгә район ветеринария берләшмәсе (җитәкчесе Р.Әгълиев), “Дельфин” спорт комплексы (директоры Р.Вәлиева) спонсорлык ярдәме күрсәттеләр. Киләсе кышка кадәр хуш, хоккей.

БАРЛЫК ЯҢАЛЫКЛАРНЫ УКУ

АКЧА КЕМНӘРГӘ ТИЕШ?